Açık Rıza ve Aydınlatma Metinlerinin Ayrı Ayrı Düzenlenmesi Gerektiği Hakkında İlke Kararına İlişkin Kamuoyu Duyurusu
Kişisel Verilerin Korunması Kurulundan "Aydınlatma ve Açık Rıza" Hakkında İlke Kararı
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK) tarafından yayımlanan 24 Mart 2026 tarihli ilke kararı, veri sorumlularının uyum süreçlerinde kritik bir dönüm noktasını temsil etmektedir. Bu karar, kişisel veri işleyen tüm veri sorumluları için bağlayıcı olup süreçlerin derhal güncellenmesini gerektirmektedir. Bu kararın temel amacı, veri sahiplerinin (İlgili Kişiler) bilgilendirilme hakkı ile irade beyanlarının birbirine karıştırılmasını önlemektir.
Kararın Özeti ve Temel Esaslar:
· Süreçlerin Ayrıştırılması: Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi ile açık rıza alınması işlemleri hem içerik hem de teknik sunum (kullanıcı arayüzü) açısından birbirinden tamamen bağımsız hale getirilmelidir. Kullanıcı aydınlatma metnini okuduğunu ayrı bir kutucukla beyan etmeli; eğer rıza gerektiren bir veri işleme varsa, bu rıza için ikinci ve bağımsız bir onay kutusu bulunmalıdır.
· Hukuki Farklılık: Aydınlatma yükümlülüğü, Kanun'dan doğan tek taraflı bir borçken; açık rıza, verinin işlenmesi için gerekli bir rıza beyanı, kişinin özgür iradesine dayalı bir onaydır. Bu iki kavramın iç içe geçmesi, ilgili kişilerin yanıltılmasına yol açtığı için hukuka aykırı kabul edilmiştir. Bu nedenle iki metin fiziksel veya dijital olarak birbirinden tamamen ayrı sunulmalıdır.
· Dayatma Yasağı: Bir hizmetin sunulmasının, aydınlatma metninin onaylanması veya açık rıza verilmesi şartına bağlanması (katmanlı aydınlatma hariç) rızayı sakatlayan bir unsur olarak değerlendirilmektedir. Aydınlatma ile iç içe geçmiş bir açık rıza, hukuken "sakat" kabul edilir ve bu rızaya dayanarak yapılan veri işleme faaliyetleri hukuka aykırı sayılır.
Veri Sorumlularına Kritik Uyarı!
Bu ilke kararına uyum sağlanmaması ve aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirilmemesi 6698 sayılı Kanun uyarınca ciddi mali ve hukuki yaptırımlar doğurmaktadır. 2026 yılı yeniden değerleme oranları kapsamında güncellenmiş yaptırımları ve idari para cezaları uygulanabilir.
· Aydınlatma Yükümlülüğüne Aykırılık: Usulüne uygun aydınlatma yapmayan veri sorumluları hakkında 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesi uyarınca 85.437 TL’den 1.709.200 TL’ye kadar idari para cezaları uygulanabilir.
· Kurul Kararlarına Aykırılık Cezası: 6698 sayılı Kanun’un 18. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (c) bendi uyarınca, Kurul tarafından verilen bu ilke kararına aykırı hareket eden veri sorumluları hakkında 2026 yılı itibarıyla 427.263 TL'den 17.092.242 TL'ye kadar idari para cezası uygulanabilecektir.
· Geçersiz Rıza ve Veri İmhası: Usulüne uygun ayrıştırılmayan süreçler neticesinde alınan "açık rızalar" geçersiz sayılacaktır. Bu durum, söz konusu verilere dayalı işleme faaliyetlerinin hukuka aykırı hale gelmesine ve verilerin derhal silinmesi zorunluluğuna yol açacaktır.
· Tazminat ve İtibar Riski: Hukuka aykırı veri işleme faaliyetleri nedeniyle ilgili kişilerin maddi ve manevi tazminat talepleriyle karşılaşılması ve kurumun itibar kaybına uğraması söz konusudur.
Tüm veri sorumlularının, web siteleri ve mobil uygulamalarındaki onay mekanizmalarını (checkbox vb.) bu ilke kararına uygun olarak yeniden düzenlemeleri hukuki risklerin önlenmesi adına zaruridir.
